Ünlü Daralması Örnekler

Konusu 'Sözel Dersler' forumundadır ve Wish tarafından 5 Nisan 2011 başlatılmıştır.

  1. Wish Üye



    Türkçede Ünlü Daralması
    Ünlü Daralmasına Örnekler
    Ünlü Daralması darlaşma


    Sözcüklerin sonlarında bulunan geniş ünlüler (a, e) özellikle “-yor” ekinin darlaştırıcı özelliğinden dolayı daralarak ı, i, u, ü dar ünlülerine dönüşür. Buna ünlü daralması denir.

    Örnek:

    bekl-e-yor > bekl-i-yor
    kalm-a-yor > kalm-ı-yor
    özl-e-yor > özl-ü-yor
    soll-a-yor > soll-u-yor

    Örneklerinde bu daralma görülmektedir.

    “-yor” ekinden başka bir ekin ya da sesin darlaştırma özelliği yoktur. Ancak tek heceli olan “de- , ye-” fiilleri, kendinden sonra gelen “y” sesinden dolayı darlaşabilir.

    Örnek:

    de - yor > di - yor
    de - yerek > di - yerek
    de - yen > di - yen

    Ancak bazen darlaşma olmayabilir.
    Örnek:

    de - y - ince > de - y - ince


    Türkçede a, e ünlüsü ile biten fiillerin şimdiki zaman çekiminde, söyleyiş ve yazılışta da a ünlüleri ı, u; e ünlüleri i, ü olur:

    başlıyor, kanıyor, oynuyor, doymuyor
    izliyor, diyor, gelmiyor, gözlüyor

    Birden çok heceli ve a, e ünlüleri ile biten fiiller, ünlüyle başlayan ek aldıklarında bu fiillerdeki a, e ünlülerinde söyleyişte yaygın bir daralma (ı ve i'ye dönme) eğilimi görülür. Ancak, söyleyişteki ı, i ünlüleri yazıya geçirilmez:

    başlayan
    yaşayacak
    atlayarak
    saklayalı
    atmayalım
    gelmeyen
    izlemeyecek
    gitmeyerek
    gizleyeli
    besleyelim

    Buna karşılık tek heceli olan demek ve yemek fiillerinde, söyleyişteki i ünlüsü yazıya da geçirilir:

    diyen, diyerek, diyecek, diyelim, diye
    yiyen, yiyerek, yiyecek, yiyelim, yiye, yiyince, yiyip

    Ancak deyince, deyip sözlerindeki e yazılışta korunur.
     
  2. Misafir Ziyaretçi


    Cevap: Ünlü Daralması Örnekler

    çok m iy6i süper